Qaddis tax-xahar

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Sant’Agata, vergni u martri

Hija qaddisa vergni u martri ta’ l-ewwel zminijiet tal-Knisja b’kult mill-eq

dem, tant li isimha nsibuh imnizzel fil-Kanone Ruman tal-Quddiesa flimkien ma’ qaddisin martri ohra li huma nisa. It-tradizzjoni tghid li Agata hadet il-martirju f’Catania, fi Sqallija, aktarx fil-persekuzzjoni ta’ Decju. Sant’Agata ghandha rabta qawwija ma’ Malta, tant li hija wahda mill-patruni sekondarji ta’ l-Arcidjocesi. Dan mhux tant minhabba l-qrubija ta’ Malta lejn Sqallija daqskemm ghad-devozzjoni li l-qaddisa gawdiet sa minn dejjem fost il-poplu Malti, li wkoll hass l-ghajnuna taghha fi zminijiet imwieghra. Maghrufa huma l-katakombi mohtara lilha fir-Rabat ta’ Malta, fejn hemm id-dar-omm tas-Socjetà Missjunarja ta’ San Pawl bil-kullegg li hu wkoll imsemmi ghall-qaddisa.

Sant’Andrija Dung-Lac u Shabu, Martri,

Huma l-Martri Vjetnamizi. Bejn is-snin 1745-1862 fil-Vjetnam, jew kif kienet tissejjah f’dawk iz-zminijiet l-Indocina, qamet persekuzzjoni harxa u kiefra kontra l-Insara. Minn dawk li mietu martri f’dik il-persekuzzjoni, il-Papa Gwann-Pawl II, fid-19 ta’ Gunju 1988 ikkanonizza 117: 96 Vjetnamiz, 11 missjunarju Spanjol, 10 missjunarji Francizi. Fost il-Martri Vjetnamizi jissemma bhala l-ewlieni Andrija Dung-Lac li kien qassis djocesan. Barra dan, qassisin Vjetnamizi ohra fil-grupp kien hemm sebgha ohra li erbgha minnhom kienu Terzjarji Dumnikani. Fil-grupp kien hemm ukoll seminarista, tliet patrijiet Dumnikani, suldat, u tliet katekisti. Fost l-Ispanjoli fil-grupp insibu sitt Isqfijiet Dumnikani u tliet patrijiet Dumnikani. Fost il-Francizi nsibu Isqof u disa’ qassisin membri tal-Missjonijiet Esteri ta’ Parigi.

Sant’Alfonz M. de’ Liguori, Isqof u Duttur tal-Knisja

Twieled qrib Napli fil-1 ta’ Settembru 1696. Studja l-ligi u lahaq avukat, izda malajr qataghha li jhalli d-dinja, ghalhekk dahal mal-Patrijiet Oratorjani ta’ San Filippu Neri u ordna sacerdot fl-1726. Fl-1732 waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Patrijiet Redentoristi. Sant’Alfonz ipprietka u mexxa bosta missjonijiet popolari, kiteb hafna l-aktar dwar it-Teologija Morali, li taghha sar awtorità. Laqa’ b’ubbidjenza l-episkopat ta’ Sant’Agata dei Goti u wera kemm kien tabilhaqq isqof qaddis, missier il-foqra u l-imwarrbin. Assista b’mod mirakoluz lill-Papa Klement XIV meta fit-22 ta’ Settembru 1774 il-Papa kien fuq is-sodda tal-mewt. Fl-1775 irrezenja minn isqof u mar Nocera dei Pagani biex jghix mal-patrijiet tieghu. Miet ta’ 91 sena fl-1 ta’ Awwissu 1789. Fl-1839 Girgor XVI gharfu b’qaddis u fl-1871 Piju IX hatru Duttur tal-Knisja, filwaqt li fl-1950 Piju XII hatru Patrun tal-Moralisti.

San Alwigi Gonzaga

Alwigi Gonzaga twieled fl-1568 qrib Mantova, belt tal-Lombardia, fl-Italja ta’ fuq; huwa twieled fil-familja tal-princpijiet ta’ Castiglione. Ha trobbija qaddisa minghand ommu, li rawmet fih xejra tal-ghageb ghall-hajja religjuza. Meta kiber cahad ghall-jedd ereditarju tieghu ta’ princep u hallieh lil huh, filwaqt li hu dahal Gizwita f’Ruma. Hemm miet fl-1591, qabel ma lahaq ordna sacerdot, milqut b’marda kiefra li hadha mill-morda stess li kien idur bihom fl-isptarijiet. San Alwigi huwa xempju ta’ hajja safja u l-Knisja tipproponieh liz-zghazagh ghall-ezempji ta’ hajtu. F’Malta l-Gizwiti ghandhom il-kullegg famuz ta’ Birkirkara mohtar ghal dan il-qaddis.

Sant’Anjese, vergni u martri

Nafu li Anjeze kienet daqsxejn ta’ tfajla ta’ tnax jew tlettax-il sena meta madwar is-sena 350 hadet il-martirju f’Ruma. Ghalkemm ftit ghandna taghrif fuqha, nafu li hi popolari u ghandha certa importanza ghax hi wahda minn dawk il-qaddisin imsemmija fil-Kanone Ruman tal-quddiesa. Aktarx li l-popolarità taghha gejja mill-qawwa u l-kuragg li write meta bla biza’ xejn offriet hajjitha biex izzomm is-safa taghha. Ghalhekk Sant’Anjeze hija l-patruna tax-xebbiet Insara. Il-Papa San Damasu, Sant’Ambrog u xi ghorrief ohra tal-Knisja jfahhruha fil-kitbiet taghhom. Il-fdal tal-Qaddisa jinsab meqjum fil-bazilka taghha f’Via Nomentana, Ruma.

Sant’Anselmu, Isqof u Duttur tal-Knisja

Twieled f’Aosta, fil-Piemonte, l-Italja ta’ fuq, fl-1033. Dahal Benedittin fil-monsateru ta’ Le Bec, fi Franza, ghallem it-teologija u habrek biex jimxi ’l quddiem fit-triq tal-perfezzjoni. Mar l-Ingilterra u hemm intghazel bhala Isqof ta’ Canterbury. Kien ippersegwitat mir-renjanti u ghal darbtejn kellu jmur fl-ezilju lejn l-Italja. Anselmu kien l-akbar teologu ta’ zmienu u ha sehem fil-Koncilju ta’ Bari (1095), filwaqt li mexxa dak ta’ Westminster (1102). Halla bosta kitbiet importanti. Miet fil-21 ta’ April 1109. Il-Papa Klement XI hatru Duttur tal-Knisja fl-1720.

Sant’Anton, abbati

Huwa missier il-monasticizmu Nisrani tal-lvant u twieled l-Egittu qrib is-sena 250. Mal-mewt tal-genituri, meta kellu 20 sena, qassam gidu lill-foqra u nqata’ mid-dinja u qatta’ l-bqija ta’ hajtu fid-dezert jghix fi spirtu ta’ talb u penitenza. Óafna kienu dawk li thajru u saru dixxipli tieghu u ffurmaw komunità ta’ eremiti. Ghalkemm ghex imbieghed mid-dinja, huwa hadem u thabat ghall-Knisja u waqaf ma’ l-Insara fi zmien il-persekuzzjoni ta’ Djokezjanu, filwaqt li ghen lil Sant’Atanasju fil-hidma tieghu kontra t-taghlim Zbaljat ta’ l-Arjani. Kien dan ta’ l-ahhar li kiteb l-ewwel u l-aqwa hajja tieghu. Sant’Anton miet meta kellu xi 105 snin fis-sena 356. Billi l-ikonografija ggibu b’hazira mieghu, li tirraprezenta x-xitan, Sant’Antnon biz-zmien sar patrun ta’ l-annimali u f’jum il-festa tieghu hemm id-drawwa li dawn jitbierku. Cerimonja bhal din, fost l-ohrajn issir kull sena fir-Rabat ta’ Malta, fil-Knisja ta’ San Mark tal-patrijiet Agostinjani, fejn hemm imwaqqfa l-konfraternità ta’ Sant’Anton.

San Benedittu, Abbati, Patrun Ewlieni ta’ l-Ewropa

Twieled Norcia, fl-Umbria (fl-Italja tan-nofs), ghall-habta tas-sena 480. Studja Ruma, imbaghad qabad hajja ta’ eremit fl-inhawi ta’ Subiaco. Hemmhekk gabar mieghu ghadd ta’ dixxipli, li mbaghad flimkien maghhom mar Cassino fejn waqqaf wiehed mill-aktar monasteri Benedittini maghrufin. Hemm ukoll kiteb Regola ghall-hajja monastika li malajr tferrxet mdwar l-Ewropa kollha. Ghalhekk San Benedittu hu meqjus bhala l-missier tal-monasticizmu tal-punent u restawratur tal-hajja spiritwali fl-Ewropa. Dan gieghel lill-Papa Pawlu VI jahtar lil dal-qaddis Patrun ta’ l-Ewropa. Huwa miet fil-21 ta’ Marzu 547. Ghalkemm f’Malta ma ghandniex komunitajiet ta’ Benedittini rgiel, imma ghandna x-xorti li ngawdu mis-servizz ta’ zewg komunitajiet ta’ Benedittini nisa: dawk tal-monasteru ta’ San Pietru fl-Imdina, u dawk ta’ Santa Skolastika fil-Birgu. Niftakru wkoll li San Benedittu huwa dak il-qaddis li ghalih ghazel ismu l-Papa prezenti Benedittu XVI.

San Barnaba, Appostlu

San Barnaba ma kienx wiehed mit-Tnax, imma l-Knisja minn dejjem qisitu Appostlu, ghax hekk isejjahlu l-ktieb ta’ l-Atti ta’ l-Appostli (ara Atti 14: 14). Flimkien ma’ l-Appostli ha sehem fil-Koncilju ta’ Gerusalemm. Huwa kien Lhudi mwieled f’Cipru. Ismu proprju kien Guzeppi, imma mbaghad inghata l-laqam ta’ Barnaba, kelma li tfisser “bin il-farag”. Fl-Atti nsibu wkoll li Barnaba kellu ghalqa, bieghha u halla l-flus li qala’ f’idejn l-Appostli, u li kien hu li ressaq lil San Pawl quddiemhom wara li dan ikkonverta. Kien sieheb Pawlu fil-vjaggi missjunarji, imma mbaghad infirdu. San Barnaba ha mieghu lil kuginuh Gwanni-Mark, li aktarx hu l-Evangelista Marku, u t-tnejn marru Cipru, fejn Barnaba hadem ghal snin twal. Miet imhaggar madwar is-sena 60 f’Salamis, gzira li taghmel ma’ Cipru.

San Bartilmew Appostlu

Aktarx li San Bartilmew hu l-istess wiehed li fir-rakkonti tal-Vangelu jissejjah ukoll bl-isem ta’ Natanjel, ghalkemm fil-listi ta’ l-Appostli nsibuh bhala Bartilmew (ara Mt 10: 1-4; Mk 3: 13-19; Lq 6: 12-16). Natanjel kien dak li meta ra lil Gesù, dakinhar li sejjahlu, stqarru minnufih bhala l-Iben ta’ Alla u s-Sultan ta’ Israel (ara Gw 1: 43-51). Bartilmew kien ma’ Pietru, Tumas, Gakbu u Gwanni f’wahda mid-dehriet ta’ Gesù wara li rxoxta (ara Gw 21: 1-14). Skond tradizzjonijiet differenti Bartilmew mar jipprietka l-Vangelu fil-Lvant u wasal sa l-Indja, jinghad ukoll li mar fil-Likaonja u l-Armenja fejn hemm ha l-martirju. Jinsab midfun f’Ruma, fil-knisja tal-Patrijiet Minuri mohtara lilu, li tinsab fuq il-gzira Tiberina. F’Malta dan l-Appostlu glorjuz ta’ Kristu huwa t-titular u l-patrun tal-parrocca ta’ Hal Gharghur.

San Bonaventura Isqof u Duttur tal-Knisja

Twieled Bagnoregio fil-Lazio, l-Italja tan-nofs, fl-1221. Meta kien ghadu tarbija marad sewwa izda jinghad li fieq b’mod mirakuluz bit-talb u l-intercessjoni ta’ San Frangisk. Ghalhekk baqa’ devot lejh u meta sar zaghzugh dahal fl-Ordni tieghu. Studja f’Parigi taht il-majjistru Frangiskan Alessandru ta’ Hales, imbaghad sar hu stess majjistru fl-istess studju teologiku. Fl-1257 Bonaventura nhatar Ministru General ta’ l-Ordni li, tul il-ftit ghexieren ta’ snin li kien ilu mwaqqaf, kien kiber b’mod tal-ghageb. Huwa dam sbatax-il sena General tal-Frangiskani. Il-gvern tieghu tant kien tajjeb, tant mexa bil-ghaqal, u tant halla marka sabiha fuq it-tradizzjoni ta’ l-Ordni, li dan il-qaddis huwa meqjus bhala t-tieni fundatur tal-Frangiskani. Kiteb ghadd kbir ta’ trattati filosofici, teologici u mistici. Fost l-ohrajn kiteb ukoll wahda mill-aqwa hajjiet ta’ San Frangisk li ggib l-isem ta’ “Legenda Maior” (= ir-Rakkont il-Kbir). Bhala Kardinal u Isqof ta’ Albano, Bonaventura ha sehem fil-koncilju ta’ Lyon li, bil-hidma tieghu, mexxa lil-Latini u lill-Griegi pass iehor lejn il-ghaqda. Miet fil-belt ta’ Lyon fil-15 ta’ Lulju 1274.

Santa Cecilja, Vergni u Martri

Qaddisa ta’ l-ewwel zminijiet tal-Knisja b’kult qadim hafna, tant li hi wahda mill-qaddisin martri li jissemmew fil-kanone Ruman tal-quddiesa. Fir-rakkont tal-martirju Santa Cecilja hi mfahhra bhala ezempju mill-isbah ta’ mara Nisranija li harset xbubitha u hadet il-martirju ghall-imhabba ta’ Kristu. Ghalhekk il-qima lejha xterdet ma’ kullimkien fil-knisja sa mill-qedem u fis-seklu 5 f’Ruma nbniet bazilka f’giehha. Hija l-qaddisa patruna tal-muzika u l-muzicisti, dan ghaliex hajjitha kienet qisha innu b’muzika angelika li ghogbot lil Alla. Imsemmi mad-dinja kollha huwa l-kor ta’ l-akkademja li ggib isimha f’Ruma.

San Duminku ta’ Guzman

Kien iben Felic Guzman u l-Beata Gwanna ta’ Asa, u hu l-Beatu Mannes. Twieled fl-1170 f’Caleruega, belt ta’ Kastilja fi Spanja. Meta kellu 26 sena sar kanonku tal-katidral ta’ Osma, fejn aktar ’il quddiem lahaq pirjol tal-Kanonci Regolari ta’ Santu Wistin. Baqa’ msemmi bil-kbir ghat-tahbit tieghu kontra l-erezija tal-Katari jew l-Albigizi u ghall-predikazzjoni li biha kkumbatta l-izbalji taghhom. Fl-1207 waqqaf fi Prouille l-ewwel monasteru tas-sorijiet, ilkoll ikkonvertiti mill-erezija. F’Awwissu 1216, fil-belt ta’ Toloza, waqqaf l-Ordni glorjuz tal-Predikaturi. Kien il-Papa Onorju III li approva l-Ordni l-gdid. Il-Qaddis miet f’Bologna, meta kellu 51 sena, fis-6 ta’ Awwissu 1221. Il-Papa Girgor IX ikkanonizzah fl-1234. Il-fdal tieghu jinsab miqjum fil-bazilka ddedikata lilu fil-belt ta’ Bologna. B’xorti tajba ghal Malta, l-Ordni glorjuz tal-Pedikaturi ta’ San Duminku ilu sekli shah prezenti bl-opra fejjieda tieghu fostna. Bizzejjed insemmu li f’Malta d-Dumnikani jmexxu tliet parrocci, l-aqwa fosthom hi dik Matrici Principali tal-Belt Valletta mwaqqfa bil-bolla appostolika ta’ San Piju V “Ex Debito Pastoralis” fit-2 ta’ Lulju 1571. Din hi l-ewwel parrocca tal-Belt u aktar tard gholiet ghad-dinjità ta’ Bazilka Minuri.

Sant’Efrem, Djaknu u Duttur tal-Knisja

Twieled f’Nisibis fil-Mesopotamja (l-Iraq tallum) lejn is-sena 306. Ghad li twieled fi hdan familja Nisranija, tghammed meta kellu tmintax-il sena. Kien assistent ta’ l-Isqof San Gakobb u aktarx li flimkien mieghu ha sehem fil-Koncilju ta’ Nicea (325). Fis-sena 363 mar jghix Edessa fejn dahal f’monasteru u ordna djaknu. Qatt ma sar qassis minhabba l-umiltà. Meta f’pajjizu kien waqa’ l-guh, Efrem kellu f’idejh it-tqassim tal-flus, ta’ l-ikel u ta’ kull ghajnuna lil dawk fil-bzonn. Bhala kittieb, kien poeta u teologu mill-kbarnett ta’ l-iskola Sirjana, tant li qala’ t-titlu ta’ “Arpa ta’ l-Ispirtu s-Santu”. Kiteb kummentarji tal-Bibbja u ghadd kbir ta’ innijiet liturgici. Kien jemmen fit-Tnissil bla tebgha ta’ Marija. Sant’Efrem aktarx miet fis-sena 373 u l-Papa Benedittu XV hatru Duttur tal-Knisja fl-1920.

Santa Elizabetta ta’ l-Ungerija

Elizabetta, bint ir-re ta’ l-Ungerija, twieldet fis-sena 1207. Meta kienet ghadha daqsxejn ta’ tfajla zzewget lir-re Lwigi IV ta’ Turinga. Waqt li baqghet dejjem fidila lejn dmirijietha ta’ mizzewga, hadet hsieb iddur bil-foqra u l-morda u qassmitilhom bejniethom il-gid taghha. Kienet sahansitra ddur bil-lebbruzi hija nfisha. Meta zewgha miet fi Krucjata, Elizabetta sfat imkeccija b’nuqqas ta’ haqq mill-palazz taghha flimkien mat-tliet uliedha. Min-naha taghha, hi laqghet bil-ferha u b’fidi kbira l-faqar li gie fuqha, waqt li baqghet taghti edukazzjoni mill-ahjar lil uliedha, iddur bil-morda u titlob bla waqfien. Kienet ammiratrici kbira ta’ San Frangisk u habiba mill-aqwa tal-partijiet tieghu. Mietet Terzjarja Frangiskana fil-ghomor zghir ta’ 24 sena, fl-1231. Santa Elizabetta, flimkien ma’ San Ludovik IX, hija l-patruna ta’ l-Ordni Frangiskan Sekular.

San Filippu u San Gakbu

L-Appostlu Filippu kien minn Betsajda tal-Galilija. Kien hu li ha lil Natanael, aktarx l-Appostlu Bartilmew, li kien minn Kana tal-Galilija, ghand Gesù. Kien hu wkoll li talab lil Gesù juri lill-Appostli l-Missier. It-twegiba ta’ l-Imghallem kienet: “Min jara lili jara lill-Missier.” Hekk ukoll meta kien hemm xi Griegi li riedu jaraw lil Gesù, l-ewwel ma marru kien ghand Filippu (aktarx li ngibdu lejh minhabba l-isem Grieg). Dan l-Appostlu jinghad li mar jipprietka fil-Persja u ha l-martirju f’Hierapolis fis-sena 80.

Flimkien mieghu l-Knisja tfakkar ukoll lill-Appostlu Gakbu ta’ Alfew, imsejjah Gakbu z-Zghir. Dan kien hu l-Appostlu Guda Taddew u t-tnejn kienu qraba ta’ Gesù, tant li San Pawl isejjah lil Gakbu “hu l-Mulej”. Kien l-ewwel isqof ta’ Gerusalemm, u fil-Koncilju li kien sar f’dik il-belt tkellem wara San Pietru. Kiteb wahda mill-Ittri “Kattolici” tat-Testment il-Gdid u qala’ minghand San Pawl it-titlu ta’ “Kolonna tal-Knisja”. San Gakbu ha l-martirju f’Gerusalemm fis-sena 62.

Il-fdalijiet ta’ San Filippu u San Gakbu jinsabu meqjuma fil-kripta tal-Bazilka tat-Tnax-il Appostlu f’Ruma.

San Filippu Neri

Huwa wiehed mill-aktar qaddisin li jigbdu simpatija. Ghalkemm twieled Firenze fl-1515, izda aktar hu marbut mal-Belt Eterna. Kien bniedem imheggeg bl-imhabba ta’ Alla li wrieha fl-imhabba lejn ghajru. Ghalhekk waqqaf ghaqda biex il-membri taghha jghinu u jiehdu hsieb il-morda foqra. Meta fl-1551 f’Ruma sar qassis inghata ghall-hidma fost it-tfal u z-zghazagh u beda l-opra ta’ l-Oratorju ghat-tahrig fit-taghlim u fil-kant. Ghal dan il-ghan waqqaf il-kongregazzjoni ta’ l-Oratorjani. Fost hwejjeg ohra fl-oratorju lit-tfal kien jghallimhom siltiet mill-Vangelu u jimmuzikahomlhom biex ikantawhom. Minn dan tnisslet l-idea ta’ l-Oratorio – generu muzikali li mbaghad zviluppawh kompozituri kbar bhal Mendelssohn, Hendel, Bach u ohrajn.

San Frangisk ta' Assisi

San Frangisk twieled Assisi fl-1182. Wara zghozija mtajra, fil-ghomor ta’ 24 sena, hass is-sejha ta’ Kristu jistiednu jimxi warajh u jmur isewwilu d-dar tieghu. Ghalhekk inhall minn kull irbit tad-dinja biex jintrabat biss ma’ Alla, u minn dak il-hin ’il quddiem beda jithabat biss biex jghix skond il-ligi tal-Vangelu mqaddes, waqt li jsir jixbah f’kollox lil Gesù Kristu fqir u umli. Ohrajn inghaqdu mieghu f’dil-ghamla ta’ hajja, u dan wasslu biex fl-1209 iwaqqaf Ordni Religjuz gdid, li hu b’sens ta’ umiltà beda jsejjahlu l-Ordni tal-Patrijiet Minuri. Frangisk kiteb ukoll Regola ghall-patrijiet tieghu, li wettaqha bil-kitba l-Papa Onorju III fl-1223. Frangisk u l-patrijiet tieghu marru kullimkien biex ixandru l-Vangelu, kemm fil-pajjizi Nsara kemm f’dawk pagani u “infidili”. Sentejn qabel mewtu, fuq il-gholja tal-Verna, San Frangisk ircieva minghand Kristu nnifsu l-Pjagi mqaddsa tal-Passjoni, li ghamluh jixbah lil Kristu msallab fil-gisem ukoll. Il-Qaddis miet f’Santa Marija ta’ l-Angli, barra mill-belt ta’ Assisi, fuq il-qiegha ta’ l-art, fil-ghaxija tat-3 ta’ Ottubru 1226. Sentejn wara mewtu l-Papa Girgor IX stqarru b’qaddis, u fis-sena 1230 gismu ngarr lejn il-Bazilka l-gdida mibnija f’giehu fil-belt ta’ Assisi, fejn ghadu sallum jistrieh taht l-altar maggur. San Frangisk huwa l-patrun ta’ l-Italja.

San Gakbu l-Kbir, Appostlu

Bhal Xmun Pietru, Indrì, Filippu u Gwanni, li kien huh, kien sajjied minn Betsajda tal-Galilija. Hu u huh Gwanni kienu wlied Zebedew, kif insibuhom imsemmijin fil-Vangelu. Gesù sejjah ghal warajh lil ulied Zebedew meta kienu ma’ missierhom fuq ix-xatt tal-ghadira ta’ Genesaret isewwu x-xbiek. Flimkien ma’ Pietru dawn kienu l-aktar dixxipli mahbubin u ta’ gewwa mal-Mulej, ghaldaqstant insibhuhom f’bosta waqtiet qawwijin tal-hajja ta’ Kristu. Kienu ma’ l-Imghallem fid-dar ta’ Pietru u Indrì meta dan fejjaq il-kunjata ta’ Pietru, kienu fid-dar ta’ Gajru meta qajjem lil bintu mill-mewt, kienu mieghu wkoll fit-Trasfigurazzjoni u fil-Getsemani. Gesù ta lil ulied Zebedew il-laqam ta’ “Boanerges” (= Ulied ir-Raghad) ghax riedu li Gesù jeqred lis-Samaritani bin-nar talli ma laqghuhx. Kienu huma wkoll, flimkien ma’ ommhom, li talbu lill-Mulej jaghtihom l-aqwa zewg postijiet fis-saltna tieghu. Gakbu kien l-ewwel wiehed fost l-Appostli li miet bil-martirju ta’ qtugh ir-ras fil-belt qaddisa ta’ Gerusalemm fi zmien Erodi Agrippa I. Il-fdalijiet tieghu jinsabu fil-Katidral ta’ Santiago de Compostela fi Spanja, u hu l-patrun principali ta’ dak il-pajjiz.

San Girgor il-Kbir, Papa u Duttur tal-Knisja

Twieled Ruma fis-sena 540 minn missier nobbli u Santa Silvja. Lahaq prefett ta’ Ruma, izda fis-sena 574 bidel daru f’monasteru Benedittin taht il-harsien ta’ Sant’Andrija. Il-Papa Pelagju II ordnah djak

nu u hatru Nunzju f’Kostantinopli fejn baqa’ sas-sena 585. Huwa ntghazel Papa fis-sena 590 u mexxa l-Knisja b’gherf u qdusija mill-aqwa. Kien jiehu hsieb il-foqra u jistedinhom jieklu mieghu. Baghat lill-Benedittin Santu Wistin u erbghin patri lejn l-Ingilterra, fejn saru ghadd kbir ta’ konverzjonijiet. Kiteb il-hajja ta’ San Benedittu u kitbiet fuq l-Iskrittura, il-fidi u l-morali. Filwaqt li ghallem li l-Isqof ta’ Ruma huwa l-Kap tal-Knisja kollha, kien l-ewwel Papa li sejjah lilu nnifsu “Qaddej tal-Qaddejja ta’ Alla”. Barra milli Kien l-ewwel Papa Benedittin, kien predikatur gharef u restawratur tal-belt ta’ Ruma. Miet ta’ 64 sena fit-12 ta’ Marzu 604. F’Malta wahda mill-parrocci ta’ Tas-Sliema hija mohtara lil dan il-Qaddis, u kull sena nhar l-Erbgha fl-ottava tal-Ghid issir purcissjoni penitenzjali fiz-Zejtun imsejha ta’ San Girgor.

San Glormu, Sacerdot u Duttur tal-Knisja

Twieled fid-Dalmazja qrib is-sena 341. F’zghozitu studja l-Latin u l-Grieg. Ta’ ghoxrin sena tghammed f’Ruma minn idejn il-Papa Liberju. Ghex ta’ eremit f’Aquileia u fis-Sirja, fejn studja l-Lhudi. F’Antjokja ordna sacerdot. F’Kostantinopli studja l-Iskrittura taht San Girgor Nazjanzenu. Il-Papa Damasu fis-sena 382 hatru segretarju tieghu u talbu jaqleb il-Kotba Mqaddsa mill-ilsna originali ghal-Latin. B’hekk inholqot il-verzjoni Latina tal-Bibbja msejha “vulgata”. Barra minn dan ghandu hafna kitbiet ohra, uhud minnhom apologetici. Wara l-mewt ta’ San Damasu telaq lejn il-lvant u qatta’ 34 sena f’Betlehem, fejn miet fit-30 ta’ Settembru 420 fil-ghomor ta’ 80 sena. Il-fdal tieghu llum jinsab miqjum fil-Bazilka ta’ Santa Marija Maggiore f’Ruma. San Glormu huwa wiehed mill-akbar erba’ Dutturi tal-Knisja flimkien ma’ Santu Wistin, Sant’Ambrog u San Girgor il-Kbir, u huwa l-qaddis patrun tal-bibblisti.

San Gorg Preca, sacerdot u fundatur tas-Socjetà tad-Duttrina Nisranija

Twieled fil-Belt Valletta nhar it-12 ta’ Frar 1880 u trabba l-Hamrun. Wara l-istudji fil-Liceo u l-Università ta’ Malta, kien ordnat sacerdot fit-22 ta’ Dicembru 1906. Sa mill-bidu nett tal-ministeru tieghu nxtehet b’ruhu u gismu ghall-evangelizzazzjoni u ghall-formazzjoni umana u religjuza tat-tfal, taz-zghazagh u ta’ l-adulti. Ghal dan il-ghan fl-1907 waqqaf is-Socjetà tad-Duttrina Nisranija, maghrufa l-izjed bl-isem ta’ M.U.S.E.U.M. (Magister Utinam Sequatur Evangelium Universus Mundus = Mghallem, mhux li d-dinja kollha timxi wara l-Evangelju!) Kien maghruf bhala bniedem ta’ gherf kbir u wera hegga pastorali kbira fil-predikazzjoni, fil-kitba, fil-qrar u fid-direzzjoni spiritwali. Miet f’Santa Venera fis-26 ta’ Lulju 1962. Dakinhar tal-beatifikazzjoni tieghu, fid-9 ta’ Mejju 2001, il-Papa Gann-Pawl II sejjahlu “it-tieni Missier ta’ Malta fil-Fidi.”

San Gustinu, Martri

Gustinu twieled fi hdan familja pagana f’Nablus fil-Palestina, madwar is-sena 100. Kien studjuz kbir tal-filosofija, izda meta sar jaf bir-religjon Nisranija, tghammed u sar wiehed mill-aqwa difensuri tad-duttrina Kattolika. Kiteb zewg apologiji jew difizi tar-religjon: wahda lill-imperatur Antoninu u l-ohra lis-senat ta’ Ruma. Kiteb ukoll apologija ohra bit-titlu “Dialogus cum Tryphone” li fiha ddefenda r-religjon ta’ Kristu u ta wkoll taghrif siewi dwar il-hajja Nisranija fi zmienu. Fis-sena 165 f’Ruma nghata l-martriju ta’ qtugh ir-ras flimkien ma’ xi Nsara ohra. Hu ezempju haj ta’ lajk Nisrani u qaddis patrun tal-filosofi u l-apologisti.

San Guzepp, Gharus tal-Vergni Marija u Patrun tal-Knisja Universali

Ghad li fir-rakkonti tal-Vangelu Guzeppi ta’ Nazaret ftit jissemma, dak il-fti

t jurina li dar-ragel kien bniedem gust, jigfieri kien marbut mar-rieda ta’ Alla u kien wiehed minn dawk il-foqra fl-ispirtu li kienu qeghdin jistennew b’herqa kbira li ssehh il-fidwa ta’ Israel. Ghalhekk, bhalma ghamel ma’ Marija, il-Mulej xehet ghajnejh fuq ic-cokon tal-qaddej tieghu u ghazlu biex fl-istorja tas-salvazzjoni jkun dak li jidher ghal Gesù bhallikieku kien missieru li nisslu. U quddiem il-ligi hekk kien, tant li lil Gesù kienu jsejhulu “bin il-mastrudaxxa”. Kemm Guzeppi mexa id f’id mar-rieda ta’ Alla narawh car mill-ubbidjenza helwa u bla tnikkir li dejjem mexa biha. Kien tabilhaqq gest f’waqtu dak tal-Beatu Piju IX meta fit-8 ta’ Dicembru 1870 hatar lil San Guzepp Patrun tal-Knisja Universali, ghax bhalma f’hajtu l-qaddis ha hsieb it-trobbija fil-ghozza ta’ Gesù, hekk issa hu ghadu jiehu hsieb bil-harsien tieghu il-Gisem Mistiku ta’ Kristu li hu l-Knisja.

San Guzepp ta’ Copertino, Patrun ta’ l-istudenti fl-ezamijiet.

San Guzepp ta’ Copertino huwa qaddis Frangiskan u l-Patrun ta’ l-istudenti u l-Prote

ttur taghhom fl-ezamijiet. San Guzepp biex lahaq sacerdot fl-Ordni Frangiskan Konventwal kellu jithabat hafna mhux biss biex jibqa’ mal-patrijiet izda wkoll biex izomm f’mohhu s-suggetti tat-teologija li kellu jistudja. Kien ibati hafna meta jersaq lejn l-ezamijiet u ma kien jiftakar xejn minn dak li kien jistudja. Imma bil-ghajnuna ta’ Alla xorta ghadda minn kollox u lahaq. Dan ma sehhx ghax Guzepp kien wiehed injorant jew ghax kellu mohhu zurzieqa, imma tant kien ihobb lil Alla u tant kien dejjem mohhu fih, li kien dejjem distratt u f’mohhu ma kellu xejn fih hlief l-Ispirtu ta’ Alla l-imbierek. Meta l-istudent ikun ghamel dmiru u studja kif kellu jaghmel, San Guzepp ta’ Copertino jghinu jzomm il-kalma waqt l-ezami u jiftakar dak li jkun thejja ghalih. Ghalhekk, gheziez studenti, taqtghux qalbkom, imma aghmlu dmirkom u itolbu l-ghajnuna ta’ San Guzepp ta’ Coperino... u taraw kif tmorru tajjeb fl-ezamijiet.

Santa Guzeppina Bakhita

Guzeppina M. Bakhita twiedet Darfur, fis-Sudan, fl-1869 u mietet Vicenza, fl-Italja ta’ fuq, fl-1947. “Bakhita” li bil-Gharbi tfisser “Fortunata” huwa l-isem li tawha dawk li hatfuha tarbija minn dar ommha u zammewha fil-jasar. Fil-belt ewlenija tas-Sudan xtraha l-Konslu Taljan Callisto Legani li kien jittrattaha bil-hlewwa u d-dinjità. Dan hadha mieghu lejn l-Italja u zammha bhala membru tal-familja tieghu, izda meta minhabba n-negozju kellu jerga’ jitlaq mill-Italja, dan halla lil Bakhita u lil bintu fil-hsieb tas-Sorijiet Kanossjani. Ghand dawn is-sorijiet Bakhita talbet li titghammed u aktar tard li tissieheb fil-kongregazzjoni taghhom. Ghal 50 sena shah, bhala religjuza, hija tat xhieda ta’ hajja umli mimlija bl-ispirtu ta’ Alla fix-xoghol ta’ koka, gwardarrobbiera, u purtinara. Mietet fit-8 ta’ Frar 1947 imdawra bis-sorijiet li tant habbet.

San Gwann Battista de la Salle

Twieled fl-1651 f’Reims fi Franza. Lahaq sacerdot u ntefa’ b’ruhu u gismu ghall-appostolat jew ministeru ta’ l-edukazzjoni u t-taghlim. Fetah xi skejjel li fihom kien jghallem lit-tfal il-foqra. Mieghu nghaqdu ohrajn u malajr twaqqfet Kongregazzjoni Religjuza gdida li nghatat l-isem ta’ “Ahwa ta’ l-Iskejjel Insara” (Fratres Scolarum Christianarum). Il-membru ta’ dan l-Ordni ma jircevux l-ordnijiet sagri biex ihallu bla mittiefsa l-karizma specjali taghhom, dik tat-taghlim fl-iskejjel. Il-Qaddis biex iwaqqaf il-kongragazzjoni tieghu ghadda minn bosta tigrib. Huwa miet f’Rouen fl-1719. Il-Freres ta’ de la Salle huma prezenti fostna b’zewg kulleggi kbar (De La Salle u Stella Maris College) u skola ghaz-zghar nett (St. Benild). Hemm rabta wkoll bejn il-familja de la Salle u Malta, ghax hu San Gwann Battista kien kavalier ta’ San Gwann u f’Malta kellu xi proprjetà, bhalma hu l-maghruf “Palazzo de la Salle” fil-Belt Valleta.

San Gwann Bosco

Huwa wiehed mill-aktar qaddisin simpatici u moderni, habib u ghalliem sincier tat-tfal u z-zghazagh. Twieled fl-1815 fi hdan familja fqira ta’ bdiewa f’Castelnuovo d’Asti, fil-provincja ta’ Torino, fl-Italja ta’ fuq. Fl-1841 sar qassis u minnufih hatar hajtu ghall-edukazzjoni tat-tfal u z-zghazagh. B’dan il-ghan waqqaf kongregazzjoni ta’ qassisin taht il-harsien ta’ San Frangisk de Sales, li malajr bdew jissejhu “Salesjani ta’ Don Bosco”. Din saret wiehed mill-akbar ordnijiet religjuzi tal-Knisja mqaddsa li malajr xtered mad-dinja. Flimkien ma’ Santa Marija Duminka Mazzarello waqqaf il-fergha tan-nisa, “Ulied Marija Awziljatrici”. Kien devot kbir tal-Madonna Ghajnuna ta’ l-Insara. Il-Qaddis miet fil-belt ta’ Torino fil-31 ta’ Jannar 1888, u l-Papa Piju XI ikkanonizzah fl-1934. F’Malta s-Salesjani ta’ Don Bosco ghandhom f’idejhom zewg skejjel: St. Patrick ta’ Tas-Sliema u Savio College ta’ Had-Dingli. Barra minn dan, huma jaghmlu xoghol fejjiedi fost it-tfal u z-zghazagh fl-Oratorju ta’ Tas-Sliema.

San Gwann Fisher, isqof u San Tumas More

Gwann Fisher twieled fl-1469. Huwa studja t-teologija f’Cambridge, sar sacerdot imbaghad isqof ta’ Rochester. Kien bniedem ta’ penitenza li gharaf jghakkes lilu nnifsu u bhala raghaj spiritwali kien sikwit izur il-fidili tad-djocesi taghu. Halla wkoll xi kitbiet kontra l-ereziji u l-izbalji ta’ zmienu, li kien wiehed imhabbat u mqanqal ghall-Knisja minhabba l-qawmien tal-protestantizmu.
Tumas More twieled l-1477 u ghamel l-istudji tieghu f’Oxford. Kien mizzewweg u kellu iben u tlitt ibniet. Kien maghruf ghall-principji sodi li kien ihaddan. Ibbrilla bhala avukat u Kancellier (= Prim Ministru) tas-saltna Ingliza. Baqa’ msemmi ghall-kitba tieghu b’apologija ghar-religjon u ghall-ktieb bit-titlu “Utopia” li jittratta fuq it-tmexxija tajba ta’ l-istat.
Fl-1535 Enriku VIII ta’ l-Ingilterra kkundanna liz-zewg qaddisin ghall-mewt ghax it-tnejn li huma kienu waqfulu shih fil-kwistjoni tad-divorzju tieghu minn martu. Lil San Gwann qatghulu rasu fit-22 ta’ Gunju, filwaqt li San Tumas daq l-istess xorti fit-Torri ta’ Londra fis-6 ta’ Lulju. Meta l-isqof Fisher kien fil-habs, il-Papa Pawlu III hatru kardinal tal-Knisja.

San Gwann M.Vianney

Jean Marie Vianney twieled hdejn Lyons fi Franza fl-1786. Gheleb hafna diffikultajiet biex sar qassis, imma bil-ghajnuna ta’ Alla, u ghax hu riedu, sar. L-isqof ta’ Belley baghtu bhala kappillan jew kurat fir-rahal ta’ Ars, u hu mexxa u kabbar il-parrocca tieghu fil-hajja ta’ l-ispirtu b’mod tal-ghageb bil-predikazzjoni harkiena tieghu, bic-cahda tieghu nnifsu, bit-talb u l-imhabba lejn kulhadd. Kien ukoll membru fit-Tielet Ordni Frangiskan. Kien imfittex hafna ghall-qrar, u l-Insara kienu jmorru ghandu minn kullimkien biex jitolbuh il-pariri qaddisa tieghu. Miet fl-1859. Huwa l-qaddis patrun u protettur tal-kappillani.

San Gwann ta’ Alla

Twieled f’Monte Moro Nuevo, fil-Portugall, fl-1495. Sa ma kellu erbghin sena kien raghaj, suldat, merkant u ghassies. Dar lejn Alla wara li sema’ prietka ta’ San Gwann ta’ Avila u nghata ghall-qadi tal-morda. Fl-1540 fetah sptar fi Granada, fi Spanja. Inghaqdu mieghu rgiel ohrajn u b’hekk twaqqaf l-Ordni ta’ l-Ospedalieri. Il-qdusija tieghu dehret bil-qawwa fl-imhabba li kellu lejn il-foqra u l-morda. Miet fit-8 ta’ Marzu 1550 meta kellu 55 sena. Il-Papa Alessandru VIII gharfu b’qaddis fl-1690 u Ljun XIII, fl-1886, hatru patrun tal-morda u l-isptarijiet.

San Gwann ta’ Damasku Sacerdot u Duttur tal-Knisja

Twieled Damasku, fis-Sirja, qrib is-sena 690, minn familja Nisranija. Missieru, li kien jismu Gwanni wkoll, fi zmien il-kalifat ta’ l-Ummajjadi, kien ministru tal-finanzi. Ibnu beda l-karriera billi lahaq ministru floku, imma ma damx ma halla kollox u sar raheb fil-monasteru ta’ San Saba qrib Gerusalemm. Fil-kitbiet tieghu nsibu taghlim siewi dwar l-Assunzjoni ta’ Marija. Kiteb ukoll kontra l-Ikonoklasti li riedu jeqirdu l-ikoni mill-kult Nisrani. San Gwann iddefenda l-qima lejn l-ikoni u lejn ir-relikwi tal-qaddisin. Kiteb xi innijiet liturgici li ghadhom jintuzaw sallum fil-liturgija Bizantina. Hu fuq kollox maghruf bhala d-Duttur ta’ l-Inkarnazzjoni filwaqt li kiteb pagni tabilhaqq sbieh fuq l-Ewkaristija. Miet fl-4 ta’ Dicembru 749 u l-Papa Ljun XIII iddikjarah Duttur tal-Knisja fl-1890.

San Gwann tas-Salib, Sacerdot u Duttur tal-Knisja

Hu wiehed mill-akbar mistici tal-Kristjanezmu u ghamel isem ukoll bhala poeta fil-letteratura Spanjola. Twieled fi Spanja, f’Fontiberos, fl-1542. Dahal fl-Ordni Karmelitan u sar sacerdot. Kien l-ewwel wiehed fost ir-religjuzi ta’ dak l-Ordni li theggeg minn Santa Tereza ta’ Gesù u ndahal ghall-hidma tar-riforma ta’ l-Ordni. Flimkien ma’ Santa Tereza habrek u thabat kemm felah ghal dan il-ghan. Miet fl-1591 f’Oviedo, imfahhar ghal qdusitu u ghal gherfu kif jixhdu l-kitbiet spritwali profondi li kiteb. Wara l-kanonizzazzjoni kien mahtur ukoll Duttur tal-Knisja. F’Malta l-Parrocca ta’ Ta’ Xbiex, immexxija mill-Karmelitani Skalzi, hija ddedikata ghalih.

Sant' Ilarju, Isqof u Duttur tal-Knisja

Hu wiehed minn Missirijiet il-Knisja. Twieled fi Poitiers fi Franza fil-bidu tas-seklu 4. Qrib is-sena 350 intghazel bhala isqof tal-belt fejn twieled. Sant’Ilarju kien wiehed mill-protagonisti fil-glieda kontra l-erezija Arjana li kienet tichad in-natura umana ta’ Kristu. Minhabba f’hekk il-qaddis kellu jghaddi minn bosta tbatijiet fosthom l-ezilju. Kiteb opri mimlijin bil-gherf u t-taghlim, moghnijin bit-tifsir ta’ l-Iskrittura, li jixhtu dawl fejjiedi fuq it-teologija Trinitarja u l-Kristologija. Miet fis-sena 367.

Mill-kitbiet ta’ Sant’Ilarju: “Ahna l-foqra nitolbu dak li jonqosna, infittxu b’hegga shiha fil-kitba tal-profeti u l-appostli tieghek... izda mbaghad int, Mulej, trid tkun biex naqilghu dak li nitolbu u nsibu dak li nfittxu.”

Sant’Iljun il-Kbir, Papa u Duttur tal-Knisja

Kif jghid ismu stess Sant’Iljun kien wiehed mill-akbar Papiet fl-istorja tal-Knisja. Aktarx li twieled Ruma minn genituri mit-Toscana. Qeda bhala djaknu tal-Papiet San Celestinu I u San Sistu III, u wara dan ta’ l-ahhar sar Papa fid-29 ta’ Settembru 440. Bhala mexxej tal-Knisja hadha kontra l-ereziji tal-Manikej, il-Pelagjani, il-Prixxilljani u n-Nestorjani. Ghad-difiza tal-fidi minn dawn l-erezijiet kiteb 96 prietka. Fis-sena 451 sejjah il-Koncilju ta’ Kalcidonja li kkundanna l-erezija Ewtikjana u ddefenda z-zewg naturi fil-persuna wahda tal-Verb divin. Fis-sena 452 Sant’Iljun sehhlu jwaqqaf lil Attila milli jattakka lil Ruma, filwaqt li fl-455 ma halliehx lil Genseriku jahraq il-belt. Miet f’Ruma fl-10 ta’ Novembru 461.

Sant'Irinew, isqof u martri

Irinew kien dixxiplu ta’ San Polikarpu, isqof ta’ Zmirna, li kien dixxiplu ta’ San Gwann l-Evangelista. Twieled fl-Asja z-zghira fis-sena 125. Mar missjunarju fi Franza u meta l-isqof ta’ Lyons miet fis-sena 177, Irinew lahaq isqof minfloku. Talab lill-Papa Sant’Elewterju jkun hanin ma’ l-eretici Montanisti, u mal-Papa San Vitor I qabez ghall-Insara ta’ l-Asja z-zghira li kienu jiccelebraw l-Ghid il-Kbir f’data differenti minn dik li fiha kienet ticcelebrah Ruma. Kiteb hafna l-aktarnett kontra l-ereziji. Jinghad li ha l-martirju flimkien ma’ xi Nsara ohra. Miet qrib is-sena 202.

San Karlu Borromeo

Twieled Arona fuq il-Lago Maggiore, fil-Lombardia (l-Italja ta’ fuq) nhar it-2 ta’ Ottubru 1538

. Studja l-ligi u wara li kiseb il-lawrja fid-dritt civili u ekklesjastiku, zijuh, il-Papa Piju IV, hatru kardinal u ghamlu isqof ta’ Milan. Dan l-isqof qaddis wera li kien tabilhaqq ir-raghaj tal-merhla afdata f’idejh. Kien il-hin kollu jdur mad-djocesi u jaghmel zjajjar pastorali, laqqa’ sinodi, xandar ghadd kibir ta’ digrieti ghall-gid spiritwali tal-poplu u hadem b’herqa kbira biex isahhah il-hajja Nisranija. Fuq kollox minn zmien ghal zmien kien ihobb jinqata’ ghalih f’xi eremitagg, bhal dak ta’ Camaldoli fit-Toscana, u jinghata ghat-talb. Ha sehem attiv fil-Koncilju ta’ Trento li ntemm fl-1563. Miet fit-3 ta’ Novembru 1584. San Karlu huwa mudell tar-rghajja ta’ l-erwieh u reformatur kbir tad-dixxiplina tal-Knisja skond l-ispirtu tal-Koncilju ta’ Trento.

San Kazimiru, Princep tal-Polonja

Twieled fl-1460 fi Krakovja, li dak iz-zmien kienet il-belt ewlenija tal-Polonja, u kien iben is-sultan Kazimiru IV. Missieru riedu jattakka lill-Ungerija biex jahtaf it-tron ta’ dak il-pajjiz, izda hu ma riedx. Ghadda l-hajja qasira tieghu fit-talb u l-penitenzi, zamm is-safa u kien twajjeb mal-foqra. Kien devot kbir ta’ l-Ewkaristija u tal-Madonna. Miet milqut bit-tizi ta’ 24 sena fi Grodno, fl-4 ta’ Marzu 1484. Kien il-Papa Ljun X li fl-1521 gharfu b’qaddis. Huwa l-patrun tal-Polonja u l-Litwanja.

Santa Klara, Vergni

Klara twieldet fil-belt ta’ Assisi fis-sena 1194 fi hdan familja nobbli. Daqsxejn ta’ tfajla, xtaqet tkun kollha kemm hi ta’ Kristu, u waqt li bdiet miexja fuq il-pariri ta’ San Frangisk, halliet id-dinja biex itterraq wara l-ideal tal-Vangelu. Kien San Frangisk innifsu li libbisha libsa tax-xkora u lesthielha post fejn tghammar qrib il-knisja ta’ San Damjan, fejn ma damitx ma marret ohtha wkoll, Santa Anjeze. Hekk twieled it-Tieni Ordni Frangiskan, li ghall-ewwel kien jissejjah l-Ordni tan-Nisa Fqar ta’ San Damjan, imbaghad beda jissejjah, kif ghadu sallum, l-Ordni ta’ Santa Klara. Il-qaddisa ghexet il-bqija ta’ hajjitha bhala religjuza f’San Damjan. Kienet tghix f’faqar perfett u fil-kontemplazzjoni, waqt li kienet iddur bi shabha s-sorijiet b’imhabba ta’ omm. Mietet fl-1253 u ghaddha mal-qaddisin il-Papa Alessandru IV fl-1255. Gisem il-qaddisa jistrieh fil-Bazilka taghha fil-belt ta’ Assisi. Il-Papa Piju XII fl-1958 hatar lil Santa Klara patruna tax-xandir bit-televizjoni. Malta tgawdi l-prezenza ta’ monasteru tal-Klarissi li jinsabu fi Triq Regjonali, San Giljan.

San Kornelju, Papa u San Ciprijanu, Isqof

Wara l-martirju tal-Papa San Fabjan fil-persekuzzjoni ta’ Decju, fis-sena 250, is-sede ta’ Ruma baqghet vaganti ghal aktar minn sena. F’Marzu 251 intghazel San Kornelju. Bhala missier hanin huwa hafer lil dawk l-Insara li minhabba l-biza’ u d-dghufija, kienu cahdu l-Fidi, izda mhux kulhadd qabel ma’ din il-mahfra. Kornelju, meghjun minn Ciprijanu, hadha kontra Novazjanu li kien kap ta’ dawk li nqatghu mill-ubbidjenza lejh minhabba dan il-kaz. L-imperatur Gallo eziljah u l-qaddis miet f’Civitavecchia fis-sena 253. Jinsab midfun f’Ruma fic-cimiterju ta’ Kallistu.

Ciprijanu twieled Kartagni qrib is-sena 210 fi hdan familja pagana, izda hu tghammed u sar qassis. Fis-sena 249 lahaq isqof ta’ belt twelidu. Fi zmien ta’ taqlib mexxa l-Knisja tajjeb hafna bl-ghemil u bil-kitbiet tieghu. Meta faqqghet il-persekuzzjoni ta’ Valerjanu eziljawh u fl-14 ta’ Settembru 258 tawh il-martirju.

Santa Lucija, vergni u martri

Mietet martri f’Siracusa fi Sqallija fis-sena 304 u ta’ dik il-belt hija l-Patruna Principali. Ismiha tnizzel fil-Kanone Ruman tal-Quddiesa flimkien ma’ dak ta’ martri ohrajn ta’ l-ewwel zminijiet tal-Knisja. Dan ifisser li Santa Lucija kienet maghrufa u miqjuma hafna sa minn zmien bikri fil-Knisja. Bosta qaddisin dutturi u ghorrief ohrajn fahhruha, fosthom insibu l-Papiet San Damasu u San Girgor, Sant’Ambrog, Sant’Aldelmu, San Tumas ta’ Aquino u Dante Alighieri. Isimha, li jfisser dawl, huwa marbut ukoll mal-misteru ta’ l-Inkarnazzjoni, li bih deher fid-dinja d-Dawl Etern ta’ Alla li gie jsalvana. Fil-pajjizi ta’ fuq ta’ l-Ewropa hi l-festa ta’ Santa Lucija li tiftah l-istagun tal-Milied. Hija l-protettrici kontra l-mard tal-ghajnejn u l-patruna tat-tobba oftalmologi. Il-fdal taghha jinsab miqjum fil-knisja mohtara lilha f’Venezja. Fil-Belt Valletta ghandna knisja u triq imsemmijin ghal Santa Lucija.

San Luqa, Evangelista

Hu wiehed mill-erba’ Evangelisti. Kien tabib Grieg minn Antjokja li ssieheb ma’ San Pawl fil-vjaggi tieghu; kien ukoll ma’ Pawlu meta gie Malta. Barra mill-Vangelu kiteb il-Ktieb ta’ l-Atti ta’ l-Appostli, li nistghu nghidu li hu l-ewwel storja tal-Knisja li qatt inkitbet. Barra minn dan, fil-Vangelu jaghtina bosta taghrif siewi fuq it-twelid u t-tfulija ta’ Gesù. Ma nafux x’sar minn Luqa wara l-martirju ta’ San Pawl, imma hemm min jahseb li miet fil-Grecja meta kellu xi 84 sena u li baqa’ ghazeb hajtu kollha. San Glormu jghid li San Luqa hatar hajtu kollha ghall-Vangelu. Il-fdal tieghu minn Kostantinopli ttiehed lejn Padova fejn jinsab midfun fil-Bazilka ta’ Santa Gustina. Huwa l-qaddis patrun tat-tobba u l-pitturi. L-isptar centrali ta’ Malta fl-Imsida hu msemmi ghalih.

San Massimiljan M. Kolbe

Twieled Zdunska Wola fil-Polonja fl-1894. Meta kien ghadu zaghzugh dahal mal-Frangiskani Konventwali u ha l-isem ta’ Fra Massimiljan Marija. Temm l-istudji tal-filosofija u t-teologija f’Ruma, fejn waqqaf il-Milizzja ta’ Marija Immakulata meta kien ghadu student fil-kullegg internazzjonali ta’ l-Ordni f’Ruma. Malli ordna sacerdot rega’ lejn

il-Polonja fejn intefa’ b’hegga li ma bhalha fil-hidma pastorali. Hajtu tinghazel ghaliha ghall-imhabba herqana li kellu lejn l-Immakulata u ghall-appostolat Marjan. Meta mar fil-missjoni tal-Gappun, San Massimiljan haddem kemm felah il-kelma u l-istampa ghat-tixrid tal-Fidi Nisranija. Meta mbaghad rega’ lejn il-Polonja, huwa kompla l-hidma Marjana fi Niepokalanòw, il-Belt ta’ l-Immakulata, li waqqafha hu stess. Fi zmien it-tieni gwerra dinjija kien arrestat u mehud fil-kamp ta’ Oswiecim (= Auschwitz). Hemm, b’ghemil gholi ta’ mhabba, offra hajtu bi bdil ma’ dik ta’ wiehed mill-prigunieri shabu, missier ta’ familja. San Massimiljan temm hajtu fil-bunker tal-mewt lejlet l-Assunta, fl-14 ta’ Awwissu 1941. Fl-1971 il-Papa Pawlu VI kiteb lil Kolbe mal-Beati, filwaqt li fl-10 ta’ Ottubru 1982 il-Papa Gann-Pawl II kitbu mal-qaddisin martri, ghad li bhala beatu kien meqjus b’konfessur, u ghazlu bhala “patrun ta’ daz-zmenijiet imqallba.” San Massimiljan huwa l-ewwel vittma ta’ l-ahhar gwerra li nghatat il-gieh ta’ l-altari u ngharfet bhala Martri ta’ l-Imhabba mill-Knisja Universali. Huwa wkoll il-Patrun tac-centru CAK, li minnu johrog dan il-fuljett.

San Mark, Evangelista

Mark hu aktarx dak l-istess Gwanni-Mark li kien joqghod Gerusalemm u li f’daru kien jilqa’ lill-Appostli u lill-ewwel Insara. Kien jigi kugin ta’ l-Appostlu San Barnaba min-naha ta’ l-omm u bhalu ssieheb ma’ l-Appostlu San Pawl fl-ewwel vjagg missjunarju tieghu u mar ukoll Ruma mieghu, fejn kiteb il-Vangelu li jgib ismu. Flimkien ma’ Barnaba, ipprietka l-Vangelu f’Cipru. Kien ukoll dixxiplu ta’ San Pietru u bena l-Vangelu tieghu fuq il-predikjazzjoni ta’ dan l-Appostlu. Jinghad, ghalkemm minghajr certezza, li San Mark waqqaf il-Knisja ta’ Lixandra, u miet martri fi zmien l-imperatur Trajanu. Fis-sena 829 il-fdal tieghu ttiehed minn Lixandra ghal Venezja, fejn jinsab midfun fil-bazilka katidrali mohtara lilu. Huwa l-Patrun Principali ta’ dik il-Belt ta’ l-Adrijariku.

Beata Marija Adeodata Pisani, vergni

Twieldet Napli fid-29 ta’ Dicembru 1806. Missierha kien moghti ghax-xorb u l-genituri taghha kellhom jinfirdu meta l-beata kienet tarbija, u hi trabbiet minn omm missierha, izda din mietet meta l-beata kellha ghaxar snin. Ta’ dsatax-il sena hi u ommha gew joqoghdu r-Rabat ta’ Malta. Ta’ 22 sena dahlet soru Benedittina fil-monasteru ta’ San Pietru ta’ l-Imdina. Fl-1851 intghazlet bhala Badessa u fi zmienha mexxiet riforma fil-hajja komunitarja b’harsien aktar bir-reqqa tar-regola. Dak li setghet tiddisponi minnu qassmitu lill-foqra li kienu jhabbtu l-bieb tal-monasteru. Il-beata baqghet imsemmija ghall-ispirtu ta’ talb u sagrificcju. Mietet fil-25 ta’ Frar 1855 fil-ghomor ta’ 49 sena.

Santa Marija Maddalena

Marija ta’ Magdala kienet wahda mid-dixxipli l-aktar imheggin tal-Mulej. Il-Vangelu jghid li minnha Gesù kecca seba’ xjaten, li kienet taht is-salib fil-mewt tieghu flimkien ma’ Ommu, ma’ Gwanni u ma’ xi nisa twajba ohra, li lilha deher l-ewwel fl-ewwel jum tal-gimgha filghodu kmieni wara li qam mill-mewt u li baghatha xxandar il-bxara t-tajba lill-Appostli. Ghalhekk Missirijiet il-Knisja jsejhulha “l-Appostla ta’ l-Appostli”. Hemm min ihawwad din il-qaddisa ma’ Marija oht Marta u Lazzru, imma jidher car li dawn kienu tnejn min-nies differenti. Lanqas ma nistghu nkunu certi li Marija Maddalena kienet dik li dilket riglejn Gesù bl-ungwent fid-dar ta’ Xmun il-lebbruz.

San Mattew, Appostlu u Evangelista

San Mattew kien pubblikan, jigbor it-taxxi ghall-imperu Ruman, u ghaldaqstant kien kollaboratur tar-Rumani. Ismu proprju kien Levi. Mill-Vangelu li kiteb hu st

ess wara s-sena 60 nafu li kien Kristu nnifsu li sejjahlu meta hu kien qieghed mal-mejda tat-taxxi. Minnufih Mattew halla kollox u mar warajh (ara Mt 9: 9-10). Bhal San Gwann, ghalhekk, San Mattew huwa Appostlu u Evangelista. Bil-Vangelu li kiteb – wiehed mis-sinottici – Mattew irid jipprova li Gesù huwa l-Messija. Il-Vangelu ta’ San Mattew jibda bl-arblu tar-razza ta’ Gesù u t-twelid tieghu, filwaqt li fit-tieni kapitlu huwa jaghti taghrif fuq iz-zjara tal-magi, il-harba lejn l-Egittu u l-qerda ta’ l-innocenti. It-tradizzjoni tghid li mar jipprietka fil-Persja, imma tradizzjoni ohra ssemmi l-Etjopja. Jinghad ukoll li miet martri. Il-fdalijiet tieghu jinsabu meqjuma fil-kaditral ta’ Salerno. Huwa l-qaddis patrun ta’ dawk li jigbru t-taxxi.

San Mattija, Appostlu

Fl-Atti ta’ l-Appostli nsibu kif il-Hdax ghazlu lil Mattija biex jiehu post Guda l-Iskarjota fil-kullegg Appostoliku. Dan sehh f’Gerusalemm b’ordni ta’ San Pietru qabel l-inzul ta’ l-Ispirtu s-Santu (Atti 1: 12-28). San Glormu jghid li Mattija kien wiehed mit-72 dixxiplu li l-Mulej kien baghat tnejn tnejn ixandru l-Vangelu. San Klement ta’ Lixandra jghid li Mattija kien imheggeg ghall-ahhar fix-xandir tal-kelma, filwaqt li tefa’ l-enfasi fuq it-trazzin tal-gisem. Hemm min jghid li miet f’Gerusalemm, izda l-Griegi jzommu ma’ l-opinjoni li miet f’Kolkis fl-Asja z-Zghira, fuq ix-xatt tal-Bahar l-Iswed. Il-fdal tieghu llum jinsab fl-Abbazija Benedittina ta’ Trier fil-Germanja, li hi mohtara lilu.

Santa Monika

Twieldet fl-Afrika ta’ fuq fejn illum hemm l-Algerija fis-sena 332 minn familja Nisranija. Zewgha Patrizju kien pagan u bniedem li jaghdab malajr, b’danakollu Monika sehhilha tikkonvertih. Fost it-tliet ulied li kellhom insibu lil Santu Wistin. Wara l-mewt ta’ zewgha, Monika thabtet kemm felhet biex binha Wistin, li kien sar eretiku Manikew u beda jghix hajja li ma taqbel xejn ma’ l-ispirtu Nisrani, jithajjar jindem u jbiddel hajtu. Dan sehh wara hafna giri, biki, talb u penitenzi ta’ Monika, kif ukoll bil-hidma ta’ Sant’Ambrog, Isqof ta’ Milan. Kien dan li ghammed lil Wistin u lil ibnu Adeodatu fil-Ghid tas-sena 387. F’dik l-istess sena Monika mietet f’Ostia, qrib Ruma, mnejn kienet qed thejji ruhha biex terga’ lejn art tweilidha. Gisimha jinsab miqjum f’Ruma fil-knisja ta’ Santu Wistin tal-patrijiet Agostinjani. Hija l-patruna u l-harriesa ta’ l-ommijiet Insara.

San Nicola, isqof

Huwa wiehed mill-aktar qaddisin popolari fil-lvant, imma anki fil-punent, ghax dan mhu hadd hlief “Santa Klaus”. Mela huwa qaddis marbut mal-ferh li jnissel l-ispirtu tal-Milied. Huwa wkoll qaddis ekumeniku ghax hu wiehed minn dawk li jiccelebrawh hutna l-Ortodossi u anki l-Protestanti. Aktarx li twieled f’Patara (illum fit-Turkija) u sar isqof ta’ Mira. Miet madwar is-sena 350. Fl-1087 il-fdalijiet tieghu ttiehdu f’Bari, fl-Italja ta’ isfel, fejn hu meqjum fil-bazilka tieghu li hi f’idejn il-Patrijiet Dumnikani u fejn hemm centru ekumeniku famuz. Huwa l-patrun tar-Russja, tal-Grecja, ta’ Lorraine, ta’ Bari u tal-Pulglie, u ta’ Sqallija. F’Malta l-knisja arcipretali tas-Siggiewi hija ddedikata lilu.

San Patrizju

Twieled fil-Britannja qrib is-sena 390. Ta’ sittax-il sena nqabad ilsir u ttiehed lejn l-Irlanda, fejn tawh ix-xoghol li jirgha l-imriehel. Meta kiseb il-helsien dahal fil-kleru ta’ Franza u mar missjunarju fl-Ingilterra. Imbaghad fis-sena 432 intghazel isqof ta’ l-Irlanda. Xandar il-Vangelu b’hegga kbira fost il-poplu u ressaq hafna ghall-fidi. Bena skejjel, knejjes u monasteri, u fl-444 waqqaf is-Sede ta’ Armagh. Miet f’Down fis-17 ta’ Marzu 461. Minhabba l-hidma kbira tieghu fost il-poplu Irlandiz, sthaqqlu jissejjah “l-Appostlu ta’ l-Irlanda.” Huwa l-qaddis patrun ewlieni ta’ dak il-pajjiz.

Mill-kitbiet ta’ San Patrizju: Kull ma jigrili, kemm ta’ gid u kemm ta’ deni, kollox nilqa’ bil-qalb, u tieghu rrodd hajr ’l Alla, li ghallimi nafda dejjem fih, ghaliex hu jismaghni.

San Pawl Miki u shabu, martri

Dawn huma l-martri ta’ Nagasaki li xandarhom bhala qaddisin il-Beatu Piju IX fit-8 ta’ Gunju 1862. B’kollox kienu 26, il-bixxa l-kbira minnhom Frangiskani. San Pawl Miki, San Gakbu Kisai u San Gwann Goto kienu Gizwiti Gappunizi. San Pietru Battista, San Frangisk ta’ San Mikiel, San Martin de Aguirra u San Frangisk Blanco kienu missjunarji Spanjoli, San Filippu de las Casas kien kjerku Messikan, San Gonsalvu Garcia kien Indjan. Dawn ilkoll kienu Frangiskani Alkantarini. Maghhom kien hemm ukoll sbatax ohra, ilkoll membri ta’ l-Ordni Frangiskan Sekular (Terz Ordni). Fost dan il-grupp ta’ martri nsibu lil San Alwigi Ibarki, Sant’Anton Deynan u San Tumas Kosaki, tfal ta’ tnax-tlettax-il sena. Dawn ilkoll kienu msallbin u minfudin b’lanza fil-5 ta’ Frar 1597.

San Pietru Claver

Twieled fi hdan familja fqira f’Verdu, qrib Barcellona, fi Spanja fl-1581. Ta’ ghoxrin sena dahal Gezwita u fl-1610 ntbaghat missjunarju f’parti mill-Amerika Latina li llum insibuha bhala l-Kolombja. Hemm ordna sacerdot fl-1615. F’hajtu hadem kemm felah ma’ l-ilsiera suwed li kienu jaslu f’dak il-pajjiz mill-Kongo, tant li qala’ l-laqam ta’ “l-ilsir tas-suwed ghal dejjem.” Dawn barra milli kien idur bihom u jaqbez ghalihom meta kien jarahom jinhaqru, minnhom ghammed madwar 300,000. Pietru Claver miet fit-8 ta’ Settembru 1654 fil-ghomor ta’ 73 sena. Il-Papa Ljun XIII xandru b’qaddis, flimkien ma’ qaddisin ohra, fit-8 ta’ Dicembru 1888. Huwa l-qaddis patrun tal-missjonijiet qalb is-suwed u flimkien ma’ San Alwigi Bertran, Dumnikan, huwa l-qaddis patrun tal-Kolombja.

San Pietru Damiani, Isqof u Duttur tal-Knisja

Twieled Ravenna, l-Italja tan-nofs, fl-1007 u studja Parma u Faenza. Dahal mal-Benedittini Kamaldolizi ta’ San Romwaldu Abbati, f’Fontavellana, fejn lahaq Abbati. Imma fl-1057 il-Papa Stiefnu hatru Kardinal u Isqof ta’ Ostia. Hadem bhala Legat tal-Papa fi Franza, fil-Germanja u fil-Lombardia. Kiteb opri tat-teologija u l-axxetika u poeziji bil-Latin. Miet fil-belt ta’ Faenza, fil-21 ta’ Frar 1072, fil-ghomor ta’ 65 sena. Il-Papa Ljun XII hatru Duttur tal-Knisja fl-1828, u l-fdalijiet tieghu jinsabu meqjuma fil-Kattidtral ta’ Faenza.

Papa Piju V

Michele Ghisleri twieled hdejn Alessandria, l-Italja ta’ fuq, fl-1504. F’zghozitu dahal fl-Ordni Duminikan u sar ghalliem tat-teologija. Aktar tard sar Isqof u Kardinal u fl-1566 kien maghzul Papa bl-isem ta’ Piju V. B’qawwa kbira habrek biex isehh it-tigdid tal-Knisja li kien beda fil-Koncilju ta’ Trentu. Hadem hafna ghat-tixrid tal-Fidi u ghat-tigdid liturgiku. Huwa miet fl-1 ta’ Mejju 1572. San Piju V huwa benefattur kbir ta’ Malta u ahna l-Maltin ghandna nqisuh bhala missier li haseb fina. Kien bis-sahha tieghu li l-Kavalieri ta’ San San Gwann ma telqux minn Malta wara l-assedju ta’ l-1565, kien hu li tahom ghajnuna kbira fil-bini tal-Belt Valletta u hatar l-ewwel parrocca tal-Belt il-gdida kollha – dik ta’ Sidtna Marija tal-Portu Salvu u San Duminku – filwaqt li hallieha taht il-kura pastorali tal-Patrijiet Predikaturi. Il-bust tieghu dari kien izejjen id-dahla tal-Belt Valletta u m’hemmx li jerga’ jinstablu post xieraq f’dik il-Belt fejn haqqu jkollu monument!

San Piju ta' Petralcina

Twieled fi Pietralcina, qrib Benevento, l-Italja t’isfel, fl-1887. Dahal fl-Ordni tal-Minuri Kapuccini u ordna sacerdot. Qeda bi qdusija kbira l-ministeru pastorali l-izjed fil-kunvent ta’ san Giovanni Rotondo fil-Puglie; kien direttur spiritwali ta’ hafna fidili, ressaq hafna midinbin lejn Alla, u ta ghajnuna kbira lill-morda u lill-fqar. Qeda lill-poplu ta’ Alla bit-talb u bl-umiltà. Sar jixbah f’kollox lil Kristu msallab (jinghad li kellu f’idejh id-don tal-pjagi tal-passjoni). Miet fit-23 ta’ Settembru 1968.

Mill-kitbiet ta’ San Piju: Kull ruh, mahluqa ghall-glorja ta’ dejjem, tista’ bir-ragun kollu tissejjah gebla maghzula ghall-bini tad-dar ta’ dejjem.

San Silvestru I, Papa

Kien qassis Ruman u sar Papa wara San Melkijade fil-31 ta’ Dicembru 314. Ftit wara li lahaq Papa tlaqqa’ s-Sinodu ta’ Arles kontra d-Donatisti, filwaqt li fis-sena 325 tlaqqal-Koncilju ta’ Nicea, li hu l-ewwel wiehed wara dak ta’ Gerusalemm li kienu laqqghuh l-Appostli. Fil-Koncilju ta’ Nicea hadu sehem 220 Isqof u kienet ikkundannata l-erezija ta’ Arju. Kien fi zmien San Silvestru li l-Bazilka tal-Lateran inghatat f’idejn il-Knisja u hemm il-Papa waqqaf il-Katidral li hu Ras u Omm il-knejjes kollha tad-dinja. Kien hu wkoll li bena f’Ruma l-Bazilki ta’ San Pietru, ta’ San Pawl, ta’ San Lawrenz, u dik tat-Tnax-il Appostlu. Bosta knejjes importanti ohra telghu bit-thabrik tieghu kemm f’Ruma kif ukoll fl-Art Imqaddsa. Papa Silvestru miet fil-31 ta’ Dicembru 335 u difnuh fic-cimiterju ta’ Prixxilla, izda fis-sena 761 il-fdalijiet tieghu ttiehdu fil-knisja mohtara lilu f’Ruma fejn ghadu meqjum sallum. Il-knisja ta’ San Silvestro in Capite hija l-parrocca tal-Kattolici Inglizi f’Ruma.

Santa Tereza ta’ Gesù, Vergni u Duttur tal-Knisja

Twieldet Avila, belt Spanjola, fit-28 ta’ Marzu 1515. Ta’ ghoxrin sena dahlet fil-mona

steru ta’ l-Inkarnazzjoni tal-Karmelitani, li kien jinsab barra s-swar ta’ Avila. Fl-1562, meghjuna mill-Frangiskan San Pietru ta’ Alcantara u d-Dumnikan San Ludovik Bertran, Tereza tat bidu lir-Riforma ta’ l-Ordni Karmelitan, li mbaghad fl-1568, bil-ghajnuna ta’ San Gwann tas-Salib, din twessghet ghall-fergha tal-patrijiet ukoll. B’hekk beda l-Ordni tal-Karmelitani Skalzi. Santa Tereza m’hijiex biss FundatriCi ta’ dan l-Ordni, imma hi wkoll wahda mill-akbar mistiCi tal-Knisja. Hija kitbet ghadd kbir ta’ kitbiet li kisbu importanza mill-aktar kbira fit-teologija mistika. Fi zmien ir-riforma Protestanta Tereza talbet, ghamlet penitenzi kbar u hadmet b’rizq il-ghaqda tal-Knisja Wahda ta’ Kristu. Il-Qaddisa mietet ta’ 68 sena f’Alba de Tormes, fl-4 ta’ Ottubru 1582. Kien il-Papa Girgor XIV li ghaddha mal-Qaddisin fl-4 ta’ Marzu 1622, filwaqt li fl-1970, il-Papa Pawlu VI hatarha, flimkien ma’ Santa Katerina ta’ Siena, Duttur tal-Knisja. Malta tgawdi l-prezenza kemm tal-Patrijiet kif ukoll tas-Sorijiet Terezjani.

SAN TURIBJU TA’ MONGROVEJO

Turibju twieled fi Spanja qrib il-belt ta’ Leon fl-1538 u studja l-ligi f’Salamanca, fejn lahaq professur. Fl-1580, meta kien ghadu lajk, sar Arcisqof ta’ Lima, fil-Perù, fejn hadem bla mistrieh ghal 26 sena. Fit-tmexxija tad-djocesi tieghu wera hegga appostolika mill-aqwa: laqqa’ sikwit sinodi u koncilji li bihom ta r-ruh lill-hajja religjuza fl-art tal-Perù. Iddefenda b’qawwa kbira l-jeddijiet tal-Knisja, haseb bla heda fil-merhla afdata f’idejh u kien sikwit izur id-djocesi tieghu. Habrek hafna wkoll fid-difiza u l-harsien tan-nies tal-post. Kien dan l-Isqof li amministra l-Grizma lill-vergni Dumnikana Santa Roza ta’ Lima. Fl-istess djocesi tieghu fi zmienu kienu jghixu San Martin de Porres u l-Frangiskan San Frangisk Solano. Miet fl-1606 fil-ghomor ta’ 68 sena. Kien il-Papa Dumnikan Benedittu XIII li fl-1726 stqarru b’qaddis tal-Knisja

San Vincenz de Paul

Twieled fir-rahal ta’ Pouy fi Franza tan-nofsinhar fl-1581. Meta sar qassis intbaghat bhala kappillan ta’ parrocca f’Parigi. Qatta’ hajtu jiehu hsieb l-ilsiera tax-xwieni, jipprietka l-missjonijiet, jikkonverti lill-midinbin u jmixxi orfanatrofji. Fl-1625 waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Missjoni ghall-formazzjoni tal-kleru u l-ghajnuna tal-foqra u flimkien ma’ Santa Ludovika de Marillac waqqaf ukoll il-Kongregazzjoni tas-Sorijiet tal-Karità biex jiehdu hsieb il-morda, ix-xjuh, l-iltiema u n-nies fil-bzonn. San Frangisk de Sales hatru Superjur tas-Sorijiet tal-Vizitazzjoni. Miet f’Pargi fis-27 ta’ Settembru 1660. Il-Papa Klement XII ghaddu mal-qaddisin fl-1737 u fl-1885 il-Papa Ljun XIII hatru Patrun tal-opri tal-karità.

Santu Wistin Isqof u Duttur tal-Knisja

Twieled Tagaste, fl-Afrika ta’ fuq (illum parti mill-Algerija) fis-sena 354. Ghadda zghozija mqallba kemm f’dak li hu taghlim – kien ta’ twemmin Manikew – u kemm fl-imgiba ta’ hajtu – inghaqad ma’ mara u kellu iben barra mir-rabta taz-zwieg. Izda qalbu qatt ma kienet bi kwietha sakemm, bis-sahha tat-talb u d-dmugh ta’ ommu, Santa Monika, fil-belt ta’ Milan ikkonverta wara li sema’ l-predikazzjoni ta’ l-isqof Sant’Ambrog. Kien dan l-istess isqof qaddis li ghammdu fis-sena 387. Wara l-konverzjoni nergghu nsibuh fl-Afrika, fejn qabad hajja axxetika u aktar ’il quddiem sar isqof ta’ Ippona. Ghal 34 sena kien ir-raghaj ezemplari tal-merhla tieghu. Ipprietka u kiteb hafna mhux biss biex jghallem lid-dixxipli tieghu, izda wkoll biex jehodha b’qawwa kontra l-erezijiet ta’ zmienu. Fost l-ohrajn kiteb Regola li ghadha mharsa sallum minn ghadd kbir ta’ ordnijiet religjuzi.

Mill-kitbiet ta’ Santu Wistin: Int ghamiltna ghalik, Mulej, u qalbna ma ssibx kwiet jekk ma tistriehx fik.


	Copyright © CAK Malta 2008