Katekezi

Il-Knisja Ortodossa tas-Serbja

  Fi zmien ir-Rumani r-regjun li llum qed jissejjah l-eks Jugoslavja kien meqjus bhala l-fruntiera li taqsam l-Imperu Ruman f’dak tal-Lvant u f’dak tal-Punent. Minhabba f’hekk dejjem kien hemm tensjoni bejn il-Knisja Rumana u dik Ortodossa dwar min ghandu gurisdizzjoni fuq dan it-territorju. Il-Kroazja u s-Slovenja tradizzjonalment kienu leali lejn Ruma, filwaqt li s-Serbja u l-Macedonja kienu leali lejn Kostantinopli.

     Is-Serbi jissemmew l-ewwel darba f’dokumenti li jmorru lura lejn is-seklu disgha meta l-inhawi tad-Dalmazja u t-tribujiet Slavi kienu mahkuma mill-mexxej Serb Vlastimir u kisbu l-indipendenza taghhom mill-Imperu Bizantin. L-influwenza tas-Serbi ssuktat tikber bejn is-seklu ghaxra u s-seklu erbatax meta kellhom taht idejhom l-Albanija, l-Epiru u l-Macedonja u b’hekk is-Serbja saret imperu. Kien f’dan iz-zmien li l-Kristjanezmu ta’ rit Bizantin kien adottat ufficcjalment. Fl-1346 il-Knisja Ortodossa tas-Serbja saret patrijarkat u kellha s-sedi taghha f’Pec li nghata gharfien ufficcjali mill-Patrijarkat Ekumeniku ta’ Kostantinopli fl-1375. Ftit wara l-imperu beda jiddghajjef, l-aktar wara li l-Ottomani hadu taht idejhom ir-regjun tal-Kosovo, u lejn nofs is-seklu sittax spicca sahansitra provincja Torka u s-sultan Muhammad II (ir-rebbieh ta’ Kostantinopli) nehha l-patrijarkat. Minhabba f’hekk bosta kienu dawk is-Serbi li sabu kenn fl-Ungerija. Haga simili grat lis-Serbi tad-Dalmazja li kienu taht il-hakma ta’ l-Awstrijaci.

     Fil-bidu tas-seklu dsatax is-Serbi rvellaw kontra l-Imperu Ottoman wara sekli ta’ hakma bla hniena. Minhabba f’hekk l-Ottomani, li kienu digà bdew jiddghajfu sew u jitilfu bosta territorji, taw awtonomija limitata lill-mexxejja Serbi. Fl-1832 Milentije Pavlovic sar arcisqof ta’ Belgrad u fl-1878, meta s-Serbja saret pajjiz indipendenti, il-Knisja Ortodossa Serba regghet kisbet l-awtocefalija (indipendenza) taghha minn Kostantinopli. Dan kollu wassal ghall-qawmien gdid religjuz u kulturali fi hdan din il-Knisja.

     Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, meta twaqqaf l-istat tal-Jugoslavja, il-Knisja Ortodossa tas-Serbja regghet saret patrijarkat u kellha wkoll taht idejha l-komunitajiet Insara tal-Bosnja-Herzegovina, il-Montenegro u d-Dalmazja. Matul it-Tieni Gwarra Dinjija l-Ortodossi Serbi li kienu jghixu fil-Kroazja batew hafna taht il-Faxxisti li kienu jahkmu dak ir-regjun. Meta wara l-gwerra l-partiggani Komunisti taht Tito hadu s-setgha politika f’idejhom il-qaghda tjiebet, ghalkemm kien hemm kazi ta’ persekuzzjoni fil-mohbi.

     Il-mewt ta’ Tito u l-qasma tal-Jugoslavja gabu maghhom gwerra civili mdemma bejn il-Kroati, is-Serbi u l-Bosnijaci (li fil-maggoranza assoluta taghhom huma Musulmani). Il-Knisja Ortodossa Serba dehret li kienet tappogga l-movimenti nazzjonali u etnici tal-politici u l-mexxejja militari tas-Serbja, imma qatt ma kellha rapporti tajbin mal-president ta’ dak iz-zmien Slobodan Milosevic. Il-Knisja Serba kkundannat lill-istess president meta dan annulla l-elezzjonijiet politici ta’ l-1996.

  Joseph Ellul OP