|
IL-LITURGIJA BIZANTINA:
MARIJA
Wahda mill-karatteristici ewlenin tal-Knejjes tal-Lvant hija li ma
jifirdux il-liturgija mit-teologija (bhala diskors dwar Alla) u
mill-ekklezjologija (il-hajja tal-Knisja).
Il-liturgija hija l-akbar u l-isbah espressjoni tal-fidi li tistqarr
il-komunità Nisranija. Hija l-mod kif twiegeb ghall-kelma ta’ Alla
li ssalva permezz tat-tifhir u tar-radd ta’ hajr. Dan huwa wkoll
l-ghan tat-teologija. Ghalhekk il-Knejjes tal-Lvant jistqarru li
t-teologija hija minnha nfisha liturgika u ekklezjologika ghaliex
hija twegiba ghas-sejha ta’ salvazzjoni li jaghmel Alla matul
iz-zminijiet.
Il-qima li t-Tradizzjoni Ortodossa taghti lil Marija rridu nqeghduha
fil-kwadru tad-duttrina taghha dwar il-Knisja bhala Omm. Missirijiet
il-Knisja fil-Lvant kienu jaghrfu t-titlu ta’ Theotokos (dik
li tat it-twelid lil Alla), li nghata lil Marija fil-Koncilju ta’
Efesu (431) fid-dawl tal-pjan tas-salvazzjoni ta’ Alla ghall-bnedmin
kollha. Il-konsagrazzjoni totali ta’ Marija lil Alla kif ukoll
il-hidma taghha huma meqjusa bhala haga wahda mal-missjoni
tal-Knisja li titlob u tqaddes.
Ghalkemm min-nisel ta’ Adam, hija kienet imharsa minn kull tebgha
permezz ta’ l-Ispirtu s-Santu kif ukoll permezz tal-missjoni li
accettat minghand Alla. It-teologu Ortodoss Nikola Kabasilas (+ c.
1390) jistqarr li l-inkarnazzjoni ma kinitx biss hidma ta’ Alla imma
wkoll hidma tar-rieda u l-fidi ta’ Marija. Alla l-ewwel ghallimha u
fehemha u mbaghad hadha bhala ommu.
L-Ortodossi ma jaccettawx id-domma tal-kuncepiment immakulat ta’
Marija ghax fil-fehma taghhom din tfisser li ghaliha l-helsien
mid-dnub sehh qabel is-salib. Madankollu jemmnu fis-safa dejjiema
taghha.
Fit-tradizzjoni ortodossa l-qima lejn Marija qatt ma hi mifruda
mid-duttrina dwar Kristu. Fl-ikonografija Marija qatt ma hi murija
wahedha, imma dejjem flimkien ma’ Kristu. Il-festi l-kbar fi hdan
din it-tradizzjoni huma festi Marjani u fl-istess waqt festi ta’
Kristu. Fost dawn ta’ min isemmi t-Thabbira ta’ l-Anglu, maghrufa
bhala l-festa tal-gheruq, ghax permezz taghha beda z-zmien il-gdid
tas-salvazzjoni. Il-bniedem iwassal fit-Tempju l-offerti safja
tal-hobz u l-inbid li Alla jbiddel fil-gisem u d-demm tieghu, l-ikel
divin. Lill-bnedmin twasslet l-offerta l-aktar safja, il-Vergni
Marija, u Alla jaghmel minnha l-post li fih jitwieled u l-omm
tal-hajjin kollha, Eva fil-milja taghha. Hemm imbaghad il-festa
msejha tad-Dormizzjoni (ir-raqda), li tikkorrispondi mal-festa
Kattolika tat-tlugh fis-sema. Din tghaqqad flimkien il-mewt,
id-difna u t-tlugh taghha fis-sema fuq il-passi ta’ binha.
Gesù Kristu huwa t-Triq u l-Bieb; huwa Alla-Bniedem;
huwa l-Wahdieni. Marija hija l-Ewwel; dik li turi t-Triq u twassal
lill-poplu li huwa feda lejn Gerusalemm il-Gdida. Ghalhekk hija
thares ukoll lil dan il-poplu fil-pellegrinagg tieghu minn din
il-hajja ghall-hajja ta’ dejjem
Joseph Ellul OP |
