|
IR-RIFORMA KALVINISTA
Il-benniena tar-Riforma Protestanta ma kinitx biss il-Germanja, imma
wkoll l-Isvizzera. Hawnhekk insibu zewg protagonisti ewlenin: Ulriku
Zwingli (1484-1531) u Gwanni Kalvinu (1509-1564).
Ulriku Zwingli kien ferm aktar ahrax u radikali fid-duttrina
tieghu kif ukoll fl-attakki tieghu kontra l-Knisja Kattolika.
Ic-centru tal-hidma tieghu kienet il-belt ta’ Zurich. Filwaqt li
Luteru zamm certu rispett lejn it-tradizzjoni – ma ninsewx li hu
kien imrawwem fil-hajja monastika – Zwingli kien jistmerr dak kollu
li ghandu x’jaqsam ma’ cerimonji jew atti esterni ta’ kult. Ghalhekk
huwa zviluppa ordni gdid ghal-liturgija li kien jinkludi l-Iskrittura,
il-prietka u t-talb, filwaqt li l-hobz u l-inbid ma baqghux aktar
jitqieghdu fuq l-altar imma fuq mejda fil-genb. Il-knejjes ma
baqghux jizzejnu bi xbihat, relikwi, u lbies liturgiku. Sahansitra
l-kant ta’ l-innijiet kien ipprojbit ghaliex, skond kif kien
jifhimha hu, dawn ma kellhom ebda pedament fl-Iskrittura. Kien
ghalhekk ukoll li twarrbet ghal kollox kull qima lejn Marija u lejn
il-qaddisin.
Zwingli kien jirraguna li ladarba l-grazzja ta’ Alla tinghata
direttament lill-individwu, ma kienx hemm bzonn ta’ medjazzjoni.
Il-hsieb radikali tieghu xejn ma ghogob lil Luteru. Fl-1529
huma ltaqghu fil-belt ta’ Marburg fil-Germanja, u ghalkemm kien hemm
qbil fuq diversi hwejjeg, huma tlewmu bis-shih dwar l-Ewkaristija.
Luteru kien baqa’ jzomm id-duttrina Kattolika li Gesù Kristu hu
tabilhaqq prezenti fl-Ewkaristija. Zwingli, izda, kien izomm li
l-Ewkaristija hija biss servizz ta’ tifkira li fiha l-migemgha
Nisranija turi l-fedeltà taghha lejn Kristu u tfakkar b’radd ta’
hajr il-grajja tas-salib.
Gwanni Kalvinu, ghalkemm imwieled fi Franza, ghallem u pprietka
f’Ginevra. Bhal Zwingli huwa attakka bl-ahrax lill-Knisja Kattolika,
u kuntrarju ghal Luteru, kien jemmen li l-firda mill-Knisja
Kattolika kienet necessarja. Huwa kien jemmen li l-Knisja Kattolika
kienet falliet fil-missjoni taghha li xxandar il-Kelma ta’ Alla
fis-safa kollu taghha u li tamministra s-sagramenti bil-mod kif
waqqafhom Kristu. Huwa lanqas ma kien jara l-htiega li jkun hemm
Papa li jmexxi lill-Knisja ghaliex dan ikun qieghed jiehu l-post ta’
Kristu. Minn hawn huwa cahad ghal kollox il-validità ta’ l-ordni
gerarkiku taghha.
Kalvinu kien jemmen ukoll li l-ghaqda ma’ Kristu ssehh
bil-qawwa ta’ l-Ispirtu s-Santu li jbiddel il-hajja tal-bniedem.
Huwa dahhal ukoll sistema ta’ dixxiplina iebsa fl-organizzazzjoni
tal-knisja li waqqaf, fejn it-twemmin u l-imgiba tal-membri taghha
kienu jghaddu mill-gharbiel ta’ dawk li jiehdu hsieb it-tmexxija
taghha.
Illum il-knejjes li ghandhom l-gheruq taghhom fit-taghlim ta’
Kalvinu jissejhu l-Knejjes Riformati. Fl-1970 twaqqfet l-Alleanza
Dinjija tal-Knejjes Riformati li tigbor fiha aktar minn 193 knisja u
tirraprezenta madwar sebghin miljun membru. Ic-centru taghha jinsab
f’Ginevra. Il-bini tal-knejjes taghhom huwa semplici hafna u dan
jghodd ukoll ghall-mod kif isiru fiha c-celebrazzjonijiet. Dak li
jmexxi c-celebrazzjoni jilbes ilbies iswed u generalment
l-Ewkaristija ma jiccelebrawhiex kull gimgha imma aktarx kull xahar.
Id-djalogu bejn il-knejjes riformati u l-Knisja Kattolika beda
ghall-habta ta’ l-1970 u t-temi li kienu diskussi s’issa jinkludu
r-rabta bejn l-Iskrittura u t-Tradizzjoni, xbihat tal-Knisja
fit-Testment il-Gdid, il-gustifikazzjoni, kif ukoll ir-rabta bejn
il-Vangelu u l-Knisja.
Joseph Ellul OP |
