| |
IL-KNISJA KATTOLIKA RUMANA U
L-KNISJA ORTODOSSA
I
Il-Knisja
Kattolika Rumana u l-Knejjes Ortodossi ghandhom zewg tradizzjonijiet
differenti ghax ghandhom l-gheruq taghhom f’zewg kulturi differenti,
wahda Rumana u l-ohra Griega-orjentali. Il-Griegi sa minn dejjem
kellhom idea gholja tad-dinjità tal-bniedem u tad-dehen u l-hila ta’
mohhu. Il-kultura Rumana, min-naha l-ohra, kienet aktar tishaq fuq
il-hidma u ghalhekk zviluppat hafna l-kuncett tal-ligi. Minkejja li
d-dinja Griega ghaddiet taht is-setgha ta’ l-Imperu Ruman, dawn
id-differenzi fundamentali baqghu, ghad li l-kultura Griega f’dak
il-waqt kienet qabdet it-triq tan-nizla u minkejja li aktar tard
l-Imperu Ruman kollu adotta l-Kristjanezmu bhala r-religjon
ufficcjali tieghu.
Ukoll
is-sehem li kellhom l-imperaturi fil-Lvant u fil-Punent ma kienx
l-istess, l-aktar meta l-imperu nqasam fi tnejn u ghalhekk kellu
zewg mexxejja.
Fil-Punent dejjem kien hemm taqtigha bejn is-setgha politika u s-setgha
tal-Knisja.
Il-mexxejja tal-Knisja Kattolika fil-Punent qatt ma accettaw li
l-imperatur jindahlilhom fil-hajja pastorali u fid-duttrina li
jghallmu. Kien minhabba f’hekk li s-setgha tal-Papa zviluppat
daqshekk matul is-sekli ta’ wara. Fil-Lvant, min-naha l-ohra,
l-imperatur kien meqjus bhala dak li jgib l-ordni fil-hajja
tal-Knisja u jhares fiha l-ghaqda u d-dixxiplina fit-taghlim li
tghaddi. Kienu l-imperaturi li sejhu u mexxew l-ewwel seba’ koncilji
tal-Knisja, li kollha saru fil-Lvant.
Il-waqgha ta’ l-Imperu Ruman, l-ewwel fil-Punent (476) u mbaghad
fil-Lvant (1453) kellu effetti differenti, biex ma nghidx kuntrarji,
ghal xulxin. Meta l-Barbari dahlu fl-Ewropa tal-Punent dawn ma
kellhomx kultura taghhom x’joffru. Ghalhekk adottaw is-sistema
tal-Ligi Rumana u aktar tard haddnu l-Kristjanezmu bis-sahha
tal-hidma missjunarja bla waqfien tal-monaci Benedittini. B’hekk
fis-seklu 9 twaqqaf dak li nafuh bhala l-Imperu Ruman Imqaddes, haga
li ma gietx accettata mill-imperaturi fil-Lvant ghax kienu jqisu
ruhhom bhala l-werrieta legittimi ta’ l-imperu Ruman li kien waqa’.
Mhux hekk gara fil-Lvant. Barra mill-fatt li l-process tal-waqgha
tieghu ha ghaxar sekli aktar, il-kawza ta’ dan ma kinux il-Barbari
izda l-Musulmani. Dawn kellhom religjon taghhom u ligi li fuqha
kienu jfasslu kemm it-twemmin kif ukoll l-ghemejjel taghhom. Dan
kien ifisser li l-kultura Kristjana fil-Lvant kienet assorbita minn
dik Musulmana u ghaldaqstant l-Insara tal-Lvant kellhom jahdmu bla
waqfien biex jippreservaw kemm il-kultura kif ukoll il-fidi taghhom.
Ghalhekk ma setax jonqos li dawn l-effetti differenti ma jkollhomx
ukoll konsegwenzi fuq ir-rabtiet bejn l-Insara fil-Punent u dawk
fil-Lvant u li fl-ahhar mill-ahhar wasslu biex fis-sena 1054
il-Knisja garrbet l-ewwel firda kbira taghha li biha l-Knisja
fil-Punent bdiet tissejjah Kattolika Rumana u dik fil-Lvant
bdiet tissejjah Ortodossa.
Joseph Ellul OP |
|
